Meşhur ylmyň ufklary | Tellur dünýäsine

1. [Giriş]
Tellur Te simwoly bolan kwazimetal elementdir. Tellur rombogedral seriýaly kümüş-ak kristalldyr, kükürt kislotasynda, azot kislotasynda, akwa regiýada, kaliý sianidinde we kaliý gidroksidinde ereýär, sowuk we gyzgyn suwda we uglerod disulfidinde eremeýär. Ýokary arassalykdaky tellur tellur poroşogyny çig mal hökmünde ulanmak we natriý polisulfidi bilen ekstraksiýa etmek we arassalamak arkaly alyndy. Arassalyk 99,999% boldy. Ýarymgeçiriji enjamlar, erginler, himiki çig mallar we senagat goşundylar, mysal üçin, çoýun, rezin, aýna we ş.m. üçin.

2. [Tebigat]
Telluryň iki allotropiýasy bar, ýagny gara poroşok, amorf tellur we kümüşsöw ak, metal ýalpyldawuklygy we altyburçluk kristal tellur. Ýarymgeçiriji, zolak aralygy 0,34 ev.
Telluryň iki allotropiýasyndan biri kristal, metal, kümüşsöw ak we gyrymsy, surma meňzeş, beýlekisi bolsa amorf poroşok, gara çal reňklidir. Orta dykyzlykly, ereme we gaýnama temperaturasy pes. Ol metal däl, ýöne ýylylygy we elektrik energiýasyny örän gowy geçirýär. Ähli metal däl ýoldaşlarynyň arasynda ol iň metaldyr.

3. [Arza]
Ýokary arassa tellur monokristal infragyzyl materialyň täze görnüşidir. Adaty tellur polat we mis garyndylaryna işleniş ukybyny ýokarlandyrmak we gatylygyny ýokarlandyrmak üçin goşulýar; ak çoýunda adaty tellur ýüzüni berk we aşynma çydamly etmek üçin karbid stabilizatory hökmünde ulanylýar; az mukdarda tellur saklaýan gurşun, işleniş ukybyny ýokarlandyrmak we gatylygyny ýokarlandyrmak üçin garyşa goşulýar, ol materialyň korroziýa garşylygyny, aşynma çydamlylygyny we berkligini ýokarlandyrýar we suwasty kabeller üçin örtük hökmünde ulanylýar; gurşuna tellur goşmak onuň gatylygyny ýokarlandyrýar we batareýa plastinkalaryny we görnüşini ýasamak üçin ulanylýar. Tellur nebit kreking katalizatorlary üçin goşundy we etilen glikol taýýarlamak üçin katalizator hökmünde ulanylyp bilner. Tellur oksidi aýnada reňkleýji hökmünde ulanylýar. Ýokary arassa tellur termoelektrik materiallarda garyşdyryjy komponent hökmünde ulanylyp bilner. Wismut tellurid gowy sowadyjy materialdyr. Tellur Gün batareýalarynda kadmiý tellurid ýaly birnäçe tellurid birleşmeleri bolan ýarymgeçiriji materiallarynyň sanawydyr.
Häzirki wagtda inçe plýonkaly gün energiýasy senagaty çalt depginde ösýär, bu bolsa iň geljegi uly gün energiýasy tehnologiýalarynyň biri hasaplanýar.